Story Circleİnteraktif hikâye
Okurun seçim yaptığı hikâyenin kısa tarihi, dallanan yapının nasıl kurulduğu ve dal sayısının neden hızla büyüdüğü.
Konu rehberi
Kurgu türleri: tanımları, örnekleri ve alt türleri
Kurgu türleri, hikâyeleri okura verdikleri söze göre ayıran gruplardır. En yaygınları fantastik, bilim kurgu, distopya, korku, gerilim, polisiye, romantik, tarihî, macera, dram, mizah, gençlik ve deneysel kurgudur. Her türün alt türleri vardır; bir kitap birden çok türü birleştirebilir ama biri her zaman baskındır.
Son güncelleme:
Tür, kitabın rafta durduğu yer değil; okurla yazar arasındaki yazılmamış bir sözleşmedir. Okur bir tür seçtiğinde belirli bir deneyim ister: korkuda tedirginlik, polisiyede çözülebilir bir bilmece, romantikte iki insanın birbirine varması.
Aşağıda önce bütün türler tek tabloda — tanımı, örnek eseri ve alt türleriyle. Sonra her türün okura ne söz verdiği ve o söz bozulunca ne olduğu, tür seçiminin yazıya somut etkisi ve birden çok yazarın aynı türde nasıl buluştuğu geliyor.
Liste
Başlıca kurgu türleri nelerdir?
Başlıca kurgu türleri fantastik, bilim kurgu, distopya, korku, gerilim, polisiye, romantik, tarihî, macera, dram, mizah, gençlik ve deneyseldir; fan kurgu ise bunların her birinde yazılabilen ayrı bir biçimdir.
| Tür | Tanım | Örnek eser | Alt türler |
|---|---|---|---|
| Fantastik | Kuralları bizimkinden farklı ama tutarlı bir dünya kurar; büyü ya da doğaüstü olan açıklanmaz, işleyişi kurallıdır. | J. R. R. Tolkien, Yüzüklerin Efendisi | Epik fantastik, şehir fantastiği, karanlık fantastik, masalsı fantastik |
| Bilim kurgu | Bilimsel ya da teknolojik bir varsayımı değiştirir ve sonuçlarını nedenleriyle izler. | Frank Herbert, Dune | Uzay operası, siberpunk, sert bilim kurgu, zaman yolculuğu, alternatif tarih |
| Distopya | İçeriden bakınca mantıklı görünen, baskıcı ya da bozulmuş bir toplum düzenini anlatır. | George Orwell, 1984 | Totaliter distopya, kıyamet sonrası, ekolojik distopya |
| Korku | Gerçekleşebilir bir tehdit kurarak okurda korku ve tedirginlik uyandırır. | Bram Stoker, Drakula | Gotik korku, doğaüstü korku, psikolojik korku, kozmik korku |
| Gerilim | Yakın ve somut bir tehlikenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini bekletir; heyecan beklemekten doğar. | Thomas Harris, Kuzuların Sessizliği | Psikolojik gerilim, casusluk gerilimi, hukuk gerilimi, tekno-gerilim |
| Polisiye | Bir suçu, çoğunlukla bir cinayeti, okurun da çözmeye davet edildiği bir bilmece olarak araştırır. | Agatha Christie, Doğu Ekspresinde Cinayet; Ahmet Ümit, Beyoğlu Rapsodisi | Klasik bilmece (kim yaptı?), kara polisiye, sakin polisiye, polis prosedürü |
| Romantik | Merkezine iki kişinin ilişkisini koyar; kitap o ilişkinin nereye vardığıyla biter. | Jane Austen, Gurur ve Önyargı | Çağdaş romantik, tarihî romantik, romantik komedi, paranormal romantik |
| Tarihî | Geçmiş bir dönemi, o dönemin insanı gibi düşünen karakterlerle anlatır. | Tarık Buğra, Osmancık; Lev Tolstoy, Savaş ve Barış | Tarihî gizem, tarihî romantik, savaş romanı, alternatif tarih |
| Macera | Kahramanı tehlikeli bir yolculuğa ya da göreve çıkarır; ilgi olayların hızından ve aşılan engellerden gelir. | Robert Louis Stevenson, Define Adası | Keşif ve yolculuk, hayatta kalma, hazine avı, deniz macerası |
| Dram (gerçekçi / çağdaş) | Olağanüstü hiçbir şey olmadan, sıradan hayatın içindeki baskıyı ve karakterlerin iç çatışmasını anlatır. | Harper Lee, Bülbülü Öldürmek | Aile draması, psikolojik roman, toplumsal gerçekçilik, büyüme hikâyesi |
| Mizah | Okuru güldürmeyi amaçlar; komiklik çoğunlukla karakterin kusurundan ya da durumun saçmalığından doğar. | Aziz Nesin, Zübük | Hiciv, parodi, kara mizah, absürt mizah |
| Gençlik | Genç bir kahramanın bir şeyle ilk kez karşılaştığı ve kararı kendisinin verdiği hikâyeler. | Suzanne Collins, Açlık Oyunları | Büyüme hikâyesi, okul hikâyesi, gençlik fantastiği, gençlik distopyası |
| Deneysel | Anlatının biçimini — zamanı, bakış açısını, sayfa düzenini — bilerek bozar ve okurdan alışılmadık bir okuma ister. | Oğuz Atay, Tutunamayanlar | Üstkurgu, bilinç akışı, parçalı anlatı, ikinci tekil şahıs anlatı |
| Fan kurgu | Var olan bir eserin karakterlerini ya da dünyasını kullanarak bir hayranın yazdığı kurgu; her türde yazılabilen bir biçim. | E. L. James, Grinin Elli Tonu (Alacakaranlık fan kurgusu olarak başladı) | Alternatif evren (AU), crossover, one-shot, okur-ekleme |
Örnekler, türün en bilinen temsilcilerinden seçildi; ama çoğu kitap birden çok türe dokunur. Açlık Oyunları hem gençlik hem distopya, Kuzuların Sessizliği hem gerilim hem polisiyedir. Tabloda her kitap, okura asıl verdiği sözün türünde duruyor.
Bilim kurgu türleri en kalabalık alt tür ailelerinden biri: uzay operası ölçeği, siberpunk teknolojinin toplumsal bedelini, sert bilim kurgu ise bilimsel tutarlılığı öne koyar. Aynı genişlik fantastik ve korku için de geçerli.
Ayrım
Kurgu türleri, edebî türler ve roman türleri aynı şey mi?
Değil: edebî türler bir metnin biçimini (roman, öykü, şiir, tiyatro, deneme), kurgu türleri ise kurmaca bir metnin içeriğini ve okura verdiği sözü (fantastik, polisiye, romantik) anlatır.
İki sınıflandırma bu yüzden birbirini keser: bir polisiye hem roman hem öykü olabilir, bir roman hem tarihî hem romantik olabilir. “Roman türleri” diye aranan listeler çoğunlukla bu sayfadaki kurgu türleridir — tarihî roman, macera romanı, bilim kurgu romanı — yalnız roman biçiminde yazılmış olanlar.
“Hikâye türleri” sorusunun ise Türkçede ayrıca bilinen bir cevabı var: edebiyat derslerinde olay hikâyesi (Maupassant tarzı) ve durum hikâyesi (Çehov tarzı) ayrımı. O ayrım içeriğe değil, hikâyenin bir olaylar zincirine mi yoksa bir ana, bir duruma mı dayandığına bakar. İlk kez bir hikâye yazıyorsan yapının kendisi hikâye nasıl yazılır rehberinde.
Tanım
Tür ne işe yarar?
Tür üç ayrı işi birden görür ve üçü de yazarın işini kolaylaştırır.
Okurun kitabı bulmasını sağlar. Kimse “iyi bir kitap” aramaz; bu akşam belirli bir şey ister. Tür, o isteğin adıdır.
Okura neye dikkat edeceğini söyler. Polisiye okuru her ayrıntıyı ipucu sayar; aynı kişi aynı ayrıntıyı çağdaş bir romanda karakter bilgisi sayar. Aynı cümle, türe göre başka bir iş yapar.
Yazara neyi atlayabileceğini söyler. Bilim kurguda yıldızlar arası yolculuğun mümkün olduğunu ayrıca savunmazsın; polisiyede cesedin nasıl bulunduğunu uzun uzun gerekçelendirmezsin. Tür, okurun zaten kabul ettiği şeylerin listesidir — ve o liste sayfalarca yer açar.
Tür, okura verilen sözün adıdır: kitabı bitirdiğinde ne hissetmiş olacağının baştan söylenmesi.
Bu yüzden türü bozmak da mümkündür — ama önce hangi sözü verdiğini bilmek gerekir. Bilmeden bozulan söz, cesaret değil kaza gibi okunur.
Türün en yaygın yanlış anlaşılması burada: tür bir kalite ölçüsü değil, bir beklenti dilidir. “Tür kurgusu” ile “edebiyat” arasındaki ayrım da çoğunlukla bu dilin ne kadar açık konuşulduğuyla ilgilidir, metnin ne kadar iyi olduğuyla değil.
On tür
Her tür okura hangi sözü verir?
Her tür okura belirli bir deneyim vaat eder ve türü asıl tanımlayan, o vaat tutulmadığında okurun ne hissettiğidir. Aşağıda en sık karıştırılan on türün sözü ve o sözün bozulduğu an duruyor.
Fantastik
Dünyanın kuralları bizimkinden farklıdır ve bu farklılık keyfî değil, tutarlıdır. Ejderha türü belirlemez; kuralın işleyişi belirler.
- Sözü: dünyanın kendi mantığı var ve o mantık kitabın sonuna kadar geçerli kalacak.
- Bozulursa: büyü her sorunu çözebiliyorsa gerilim biter. Okur “nasıl kurtulacak” diye sormayı bırakır, çünkü cevabı yazarın keyfi verecektir.
Bilim kurgu
Bir varsayım değiştirilir ve sonuçları nedenleriyle izlenir. Asıl soru teknoloji değil, o teknolojinin insanı ne hâle getirdiğidir.
- Sözü: değişen tek şeyin sonuçları düşünülmüştür; okur o sonuçları takip edebilecek.
- Bozulursa: açıklanmamış bir aygıt son anda sorunu çözerse metin fantastiğe kayar. Bu kötü değildir, ama okura verilen söz değişmiştir ve okur bunu haksızlık sayar.
Korku
Tehdit gerçektir ve gerçekleşebilir. Korku, canavarın görünmesinden değil, görünmesinin mümkün olmasından çıkar.
- Sözü: kimsenin dokunulmazlığı yok; kötü şeyler gerçekten olabilir.
- Bozulursa: sonunda kimse zarar görmediyse ya da her şey rüya çıktıysa geriye dönüp bütün gerilimi silmiş olursun. Türün tek gerçek yasağı budur.
Gerilim
Bir sonraki sayfada kötü bir şey olabilir ve okur bunu bilir. Gerilim sürprizden değil, beklemekten üretilir.
- Sözü: tehdit somut, yakın ve isimli; okur tehlikeyi karakterden önce görecek.
- Bozulursa: tehlike belirsiz kalırsa tempo düşer. “Kötü bir şey olacak” cümlesi gerilim üretmez; ne olacağını okurun tahmin edebilmesi üretir.
Polisiye
Ortada çözülebilir bir bilmece vardır ve okur çözmeye davetlidir. Dedektif okurun temsilcisidir, rakibi değil.
- Sözü: ipuçları sayfada, okurun gözü önünde duruyor; çözüm geriye dönüldüğünde görünür olacak.
- Bozulursa: katil son bölümde tanıtılırsa okur oyunu kaybetmiş olmaz, oyundan atılmış olur. Polisiyede en ağır kusur budur.
Romantik
Merkezde iki insanın ilişkisi vardır ve kitap o ilişkinin nereye vardığıyla biter. Diğer her şey bu eksenin etrafında döner.
- Sözü: engel ilişkinin içinden çıkacak — karakterlerin kim olduğundan, ne istediğinden, neyi veremediğinden.
- Bozulursa: engel dışarıdan bir kaza olursa (yanlış anlaşılma, geciken bir mesaj) çözüm de tesadüf olur. Okur ilişkiyi değil, yazarın oyalamasını izlemiş olur.
Tarihî
Geçmiş bir dönem, o dönemin insanı gibi düşünen karakterlerle anlatılır. Dönem dekor değil, karakterin sınırıdır.
- Sözü: ayrıntılar ciddiye alınmış; okur bilmediği bir dünyaya güvenerek girebilir.
- Bozulursa: bugünün ahlakını taşıyan bir karakter dönemi kostüme çevirir. Okur tarihî bir roman değil, kılık değiştirmiş çağdaş bir roman okuduğunu hisseder.
Gerçekçi / çağdaş
Olağanüstü hiçbir şey olmayacaktır. İlgi, sıradan hayatın içindeki baskıdan gelir: para, aile, iş, seçim.
- Sözü: burada olabileceklerin dışına çıkılmayacak; okur gördüğünü kendi hayatıyla ölçebilecek.
- Bozulursa: hikâyeyi kurtaran bir tesadüf, türün tek dayanağını alır. Gerçekçi kurguda inandırıcılık süs değil, altyapıdır.
Gençlik
Kahraman bir şeyle ilk kez karşılaşır: ilk sorumluluk, ilk ihanet, ilk gerçek karar. Yaş değil, bu ilklik türü belirler.
- Sözü: kararı kahraman verecek ve sonucuna o katlanacak.
- Bozulursa: bir yetişkin gelip sorunu çözerse kitap gençlik kitabı olmaktan çıkar; kahraman kendi hikâyesinin seyircisi olur.
Distopya
Bozuk bir düzen, içeriden bakıldığında mantıklı görünür. Gücün nasıl gerekçelendirildiği, ne yaptığından daha önemlidir.
- Sözü: düzenin bir mantığı var ve okur o mantığı — rahatsız edici biçimde — tanıyacak.
- Bozulursa: kötülüğün nedeni yoksa distopya değil dekor olur. Sebepsiz zulüm korkutur ama düşündürmez; tür ikisini birden vaat eder.
Alt türler
Alt tür nedir, melez kitaplar nasıl çalışır?
Alt tür, aynı sözleşmenin daraltılmış hâlidir: beklentiyi genişletmez, keskinleştirir. Okur “polisiye” değil “kara polisiye” aradığında çok daha kesin bir şey istiyordur.
- Kara polisiye
- Bilmece çözülür ama kimse kazanmaz. Dedektif de sistemin içindedir; çözüm adaleti getirmez, yalnız gerçeği getirir.
- Sakin polisiye
- Cinayet var, şiddet yok. Küçük bir kasaba, tanıdık bir kadro ve bulmacanın kendisinden alınan keyif. Kara polisiyenin tam tersini vaat eder.
- Uzay operası
- Bilim kurgunun ölçek büyütülmüş hâli: gezegenler, imparatorluklar ve kaderler. Bilimsel tutarlılık burada ikinci plandadır; jest ve ölçek öndedir.
- Kozmik korku
- Tehdit kötü niyetli değildir, yalnız insanı umursamayacak kadar büyüktür. Korku zarardan değil, önemsizlikten gelir.
- Şehir fantastiği
- Büyü bugünün şehrinde, gizlenerek işler. Gerilimin kaynağı iki kural setinin aynı anda geçerli olmasıdır.
- Alternatif tarih
- Tek bir olay farklı sonuçlanır ve gerisi mantıkla türetilir. Yöntem olarak bilim kurgu, malzeme olarak tarihîdir.
- Kıyamet sonrası
- Düzen çökmüştür; soru hayatta kalmak değil, neyin yeniden kurulmaya değer olduğudur. Distopyanın komşusudur ama sözü farklıdır: orada düzen fazla, burada eksiktir.
- Büyülü gerçekçilik
- Olağanüstü olan olur ve kimse şaşırmaz. Fantastikten ayrılan yer burası: kural açıklanmaz, sorgulanmaz, sıradanlaştırılır.
Melez kitaplarda asıl mesele iki türü toplamak değil, birini sözleşme diğerini malzeme yapmaktır. Bir kitap aynı anda iki söz veremez. Romantik bir polisiyede okur önce bilmecenin çözülmesini bekler; polisiye bir romantikte önce ilişkinin yürümesini. Hangisinin asıl olduğuna yazar karar vermezse okur kendi karar verir ve genellikle yanlış karar verir.
Sınır
Türün sınırı bilerek nasıl zorlanır?
Hangi sözü bozduğunu adlandırarak, bozmayı erkenden görünür kılarak ve kaldırdığın vaadin yerine başka bir şey koyarak; türü bozan kitapların çoğu iyi kitaptır, ama bozma bilerek yapıldığında.
Hangi sözü bozduğunu adlandır
“Türü yıkacağım” bir plan değil. “Bu polisiyede dosya çözülmeyecek” bir plandır. Bozacağın vaadi tek cümleyle yazamıyorsan, henüz neyi bozduğunu bilmiyorsun demektir.
Bozmayı görünür yap
Okur, sözün bilerek mi yoksa beceriksizlikten mi bozulduğunu anlamak ister. Erken bir işaret bunu halleder: ilk bölümlerde anlatıcının kendi çözümüne güvenmediğini göstermek, sonda gelecek çözümsüzlüğü ihlal olmaktan çıkarır ve yeni sözleşmeye dönüştürür.
Aldığın vaadin yerine bir şey koy
Bir beklentiyi kaldırıyorsan yerine başka bir beklenti koymak zorundasın. Çözümü almıyorsan, okura çözümden daha ilginç bir şey — kimin neden çözülmesini istemediği — vermelisin. Yerine bir şey konmayan ihlal, kitabın bittiği yerdir.
Kısa ölçüt: kitabı bitiren okur “bu böyle olmamalıydı” diyorsa söz kazayla bozulmuştur; “bunu bana bilerek yaptı” diyorsa bozulmamıştır, değiştirilmiştir. İkisi arasındaki fark, ilk bölümlerde verilen işaretlerdir.
Etki
Tür seçimi yazıyı nasıl değiştirir?
Tür; tempo, bilginin zamanlaması, bakış açısı, betimleme yoğunluğu, bölüm sonu ve dil tonu gibi küçük kararların çoğunu önceden belirler. Aynı sahne, türe göre başka bir yerden başlar ve başka bir yerde biter.
- Tempo
- Korku beklemeyi uzatır: tehdidin gelmesi geciktikçe gerilim artar. Gerilim tersini yapar, sahneleri kısaltır ve bölümleri erken keser. Aynı olay korku kitabında üç sayfa, gerilim kitabında yarım sayfadır.
- Bilginin zamanlaması
- Polisiyede okur bilgiyi dedektifle aynı anda alır — oyun budur. Gerilimde okur karakterden önce alır; masanın altındaki bombayı bilmek, patlamasından çok daha uzun süre gerilim üretir. Aynı bilginin nereye konduğu, türü değiştirir.
- Bakış açısı
- Korku dar bakış açısı ister: bilmediğin şey korkutur, o yüzden anlatıcı da bilmemelidir. Distopya ve tarihî roman genellikle daha geniş bir açıyla çalışır, çünkü asıl mesele tek bir kişinin gördüğünden büyüktür.
- Betimleme yoğunluğu
- Fantastik ve tarihîde betimleme iş yapar; okur dünyayı ancak oradan öğrenir. Çağdaş gerçekçilikte aynı betimleme metni yavaşlatır, çünkü okur o dünyayı zaten biliyor.
- Bölüm sonu
- Gerilimde bölüm sonu bir soru bırakır. Polisiyede yeni bir bilgi verir. Romantikte iki karakterin arasındaki mesafeyi değiştirir. Aynı bölüm, sonunun türe uymamasıyla kötü olur.
- Dilin tonu
- Distopya kurumsal ve soğuk bir dille daha çok ürkütür; korku somut ve duyusal bir dille. Türü belli eden şey çoğu zaman olaylar değil, ilk paragraftaki sözcük seçimidir.
Karar
Hangi türde yazmalısın?
En çok okuduğun türde: bir türün sözleşmesini ancak o türden çok sayıda örnek görmüş biri sezgisel olarak bilir. Beş adım kararı netleştiriyor.
Yazmak istediğine değil, okuduğuna bak
Son beş kitabını say. Çoğu hangi türdense, sözleşmesini en iyi bildiğin tür odur; sevmediğin bir türde yazmak, kurallarını bilmediğin bir oyunu oynamaktır.
Aklındaki sahneyi test et
Çoğu hikâye bir türle değil, tek bir sahneyle başlar. O sahneyi yaz ve sor: bu sahne okura hangi sözü veriyor? Cevap genellikle türü de söyler. Aklında henüz bir sahne yoksa hikâye fikri nasıl bulunur rehberi oradan başlıyor.
Sözü tek cümleyle yaz
“Bu kitap okura şunu vaat ediyor: …” cümlesini kur ve bir yere kaydet. Bu cümle, ilerideki her tıkanmada karar verdiğin yerdir — bir sahnenin kitapta yeri olup olmadığını buradan ölçersin.
Vaadi ilk bölümde kur
Tür kapakta değil, ilk sayfalarda belli olur. Korku kitabının ilk bölümünde tedirginlik, polisiyenin ilk bölümünde çözülecek bir soru olmalıdır. Okur türü etiketten değil, tondan anlar.
Her bölüm sonunda sözü kontrol et
Tek soru yeter: bu bölüm verdiğim sözü ilerletti mi, yoksa erteledi mi? İki bölüm üst üste erteliyorsa kitap türünden çıkmaya başlamıştır — ya geri dön ya da sözü bilerek değiştir.
Birlikte yazmak
Birden çok yazar aynı türde nasıl buluşur?
Etiketle değil, yazılı bir sözleşmeyle: neyin olabileceği, neyin olamayacağı ve kitabın okura hangi duyguyu vaat ettiği.
Tek yazar için tür bir tercihtir; birden çok yazar için bir anlaşmadır. “Fantastik yazıyoruz” cümlesini üç kişi üç ayrı şey olarak anlar: biri ejderhalı ve krallıklı bir dünya düşünür, biri bugünün şehrinde gizlenen bir büyü, biri de kuralları hiç açıklanmayan bir masal.
Ortak yazılan kitapların dağılması genellikle burada başlar. İkinci bölüm birincinin verdiği sözü tutmaz; üçüncü yazar hangi sözü tutması gerektiğini artık bilemez, kendi sözünü verir ve kitap üç ayrı kitaba dönüşür. Ortak yazmanın geri kalan düzeni birlikte kitap yazma rehberinde.
Ortak bir kitapta tür, kimsenin tek başına değiştiremeyeceği tek karardır. Etiket değil, üç cümlelik bir sözleşme yazılmalıdır.
Neyin olabileceği, neyin olamayacağı ve kitabın okura hangi duyguyu vaat ettiği. Üçü de tek satırda yazılabilir; yazılmazsa her yazar kendi sürümünü uydurur.
Story Circle’da bu nasıl oluyor? Story Circle, bir kitabın tek yazar yerine bir topluluk tarafından bölüm bölüm yazıldığı bir mobil uygulama. Kitabı kuran kişi yalnız tür seçmez: ilk bölümü yazar, karakterleri tanımlar ve kitabın yazım kurallarını kaydeder. Sonradan katılan yazar türü etiketten değil, önünde duran gerçek bir bölümden öğrenir — bir tonu, bir tempoyu ve verilmiş bir sözü devralır.
Kitap kurulurken tür şu listeden seçilir: fantastik, bilim kurgu, fan kurgu, macera, gerilim, polisiye, romantik, korku, dram, mizah, tarihî, distopya, gençlik ve deneysel. Listede bir de “Kelime” var: adı tek bir kelime olan ve her yazarın o kelimeden ne anladığını ayrı bir dal olarak yazdığı kitaplar.
Bir sonraki bölümün boş yuvasına ilk başlayan yazar, kitabın belirlediği süre içinde o bölümü yazar; gönderilen her bölüm yayımlanmadan önce otomatik içerik denetiminden geçer. Ağaç yapıdaki kitaplarda bir bölümün altına birden çok devam yazılabilir: aynı türde iki farklı yön, tartışma yerine iki ayrı dal olur ve okur kendi yolunu seçer. Böyle bir kitabın nasıl planlandığı dallanan hikâye nasıl yazılır rehberinde.
Okur tarafında tür bir bulma aracıdır: Keşfet ekranında her kitap türüyle birlikte listelenir. Story Circle şu an Google Play’de kapalı testte; herkese açık Android sürümünün hedef tarihi 1 Kasım 2026. Yazma döngüsünün tamamı Story Circle nasıl çalışır sayfasında.
Sık sorulanlar
Kurgu türleriyle ilgili sık sorulan sorular
Kaç tane kurgu türü var?
Sabit bir sayı yok. Tür bir sınıflandırma bilimi değil, okurla yazar arasında zamanla yerleşmiş bir beklenti dili; yeni beklentiler oluştukça yeni türler doğuyor, eskiyenler alt tür olarak başka bir türün içine yerleşiyor. Pratikte on dört kadar ana tür bir kitabın ne vaat ettiğini anlatmaya yetiyor.
Bilim kurgu ile fantastik arasındaki fark ne?
Farkın kaynağı uzay gemisi ya da ejderha değil, açıklamanın nereye dayandığı. Bilim kurgu “bu olabilirdi” der ve değişen varsayımın sonuçlarını nedenle izler; fantastik “bu dünyada kural böyle” der ve kuralın kendisini açıklamak zorunda değildir, yalnız ona tutarlı kalmak zorundadır. Aynı olay iki türde de geçebilir; değişen, okurdan istenen inanç türüdür.
Bir hikâye birden çok türe ait olabilir mi?
Olabilir, ama bir sözleşme baskın olmak zorunda. Melez kitaplarda bir tür asıl vaadi verir, diğeri malzeme sağlar: romantik bir polisiyede okur önce bilmecenin çözülmesini bekler, ilişkinin yürümesini sonra. Hangisinin asıl olduğunu yazar seçmezse okur kendi seçer ve çoğu zaman yanlış seçer.
Tür seçmek yaratıcılığı kısıtlar mı?
Tersine, karar sayısını azaltır. Tür seçilmediğinde her sahnede “bu kitap ne tür bir kitap” sorusu yeniden açılır ve metin dağılır. Tür seçildiğinde o soru kapanır; geriye yalnız bu sahnede ne olacağı kalır. Kısıt, tür sözleşmesini bilmeden bozmaya çalışmakta ortaya çıkar.
Hangi türde yazmaya başlamalıyım?
En çok okuduğun türde. Yazmak istediğin tür ile okuduğun tür farklıysa, okuduğun türü seç: bir türün sözleşmesini ancak o türün çok sayıda örneğini görmüş biri sezgisel olarak bilir. Sevmediğin bir türde yazmak, kurallarını bilmediğin bir oyunu oynamaktır.
Story Circle’da kitabın türü ne işe yarıyor?
İki işe. Okur tarafında kitabın bulunmasını sağlar; Keşfet ekranında kitaplar türleriyle birlikte listelenir. Yazar tarafında ise ortak bir sözleşmedir: kitabı kuran kişi türü, ilk bölümü, karakterleri ve yazım kurallarını birlikte belirler, sonradan gelen yazar bunları kitap sayfasında görerek yazar.
Devamı
Bunları da okuyabilirsin
Dallanan hikâye nasıl yazılır
Bir dalın nerede hak edildiği, dal sayısını denetimde tutmanın yolları, yolların birleştiği bölüm ve kaç sonun yeteceği.
Fan kurgu nedir
Fan kurgunun ne olduğu ve ne olmadığı, türün kendi sözlüğü, telif sınırları ve başkasının dünyasında tutarlı kalmak.