Kitap yazmaya nasıl başlanır?

İlk kitabı yarıda bırakan şey çoğu zaman yetenek değil, verilmemiş kararlardır. Başlarken her şeyi bilmek gerekmez; ama üç şeyi bilmeden başlanan kitap ilk zor sahnede durur: kitabın ne hakkında olduğu, nereye gittiği ve ne kadar süreceği.

Sayfanın ilk yarısı bu kararları tek tek anlatıyor. İkinci yarısı aynı kararların Story Circle’da nasıl verildiğini gösteriyor: orada bir kitabı tek kişi değil bir topluluk yazar ve kitabı kuran kişinin kararlarının bir kısmı kitabın ömrü boyunca sabit kalır.

Öncül bulamıyorsan adım bir için ayrı bir yol var: hikâye fikri nasıl bulunur rehberi fikri beklemek yerine üretmenin yollarını anlatıyor. Adım üçün ayrıntısı karakter nasıl yaratılır sayfasında: istek, engel ve çelişki.

Ayrıntılı bir plan gerekmez, ama öncül, sonun yönü ve ölçü kararları gerekir.

Yazarlar kabaca ikiye ayrılır: her bölümü önceden çıkaran planlayıcılar ve hikâyeyi yazarken bulan keşifçiler. İkisi de kitap bitirir; ikisi de farklı yerde takılır. Planlayıcı, planı bitirmeyi yazmaya başlamanın koşulu yaptığında hiç başlamaz. Keşifçi, yönünü bilmediği bir sahnede durur ve bunu ilham eksikliği sanar.

Orta yol çoğu ilk kitap için en güvenlisi: bölüm bölüm plan değil, üç sabit nokta. Nerede başlıyor, ortada ne kırılıyor, nerede bitiyor. Aradaki yolu yazarken bulursun; üç nokta sadece kaybolmanı engeller.

İlk bölüm sesi, zamanı, mekânı ve bir sorunu kurar; arka planı anlatmak onun işi değildir.

İlk bölümlerin en yaygın hatası, okuru hikâyeye hazırlamaya çalışmaktır: kasabanın tarihi, ailenin geçmişi, karakterin sabah rutini. Okur bunları sorun başladıktan sonra, sorunu anlamak için ister. Önce sorun, sonra gerekçe.

Kullanışlı bir ölçü: ilk bölüm bittiğinde okur bir soru taşımalı. “Kardeşi nerede?”, “Mektubu kim yazdı?”, “Neden kimse konuşmuyor?” Bölüm cevap vermez, soruyu kurar. Sahnenin nasıl kurulduğu hikâye nasıl yazılır rehberinde ayrıca anlatılıyor.

Tek bir doğru sayı yok; önemli olan, kitabın bir ölçüsü olması ve bölümlerin birbirine yakın uzunlukta kalması.

Bölüm uzunluğunu okurun bir oturuşuna göre düşün. Kısa bölüm ekranda, yolda, arada okunur ve okuru “bir tane daha” demeye iter; uzun bölüm daha çok atmosfer taşır ama okuru yarıda bırakma riski de taşır. Bölüm sayısını ise hikâyenin kaç büyük olayı taşıdığına bakarak seç: her bölümde bir şey değişmeli.

Hataların çoğu yazıyla değil, çalışma düzeniyle ilgilidir:

• Bitirmeden düzeltmek. İlk bölümü onuncu kez parlatmak ilerleme gibi görünür ama kitabı bir bölümde tutar.
• Sonu bilmeden uzun yazmak. Yönü olmayan kitap yüz sayfadan sonra kendi içinde dönmeye başlar.
• Dünyayı anlatarak açmak. Okur bir sorunun peşinden gider, bir ansiklopedinin değil.
• Hedefi sayfa koymak. Kötü bir gün sayfa hedefini tutturamaz ve borç birikir; süre hedefi borç bırakmaz.
• Takıldığında beklemek. Takılmanın çoğu ilham değil karar eksikliğidir ve beklemek bir kararı getirmez. Yazar tıkanması rehberi beş ayrı tıkanma türünü ve her birinin çözümünü anlatıyor.

Şablon adımı bilerek bir kısayol: Kısa, Orta ve Uzun kartlarında sayı yazmaz, çünkü kitabını henüz kurmamış biri için “kaç bölüm, kaç karakter, kaç saat” dört bilinmeyenli bir sorudur. Sayılar Yapı adımında görünür ve orada değiştirilebilir.

Değiştirilememeleri bir eksiklik değil, bir güvence: kitaba sonradan katılan yazar, kurulurken ne söylendiyse onu okur. Bölüm uzunluğu ya da yazma süresi yol ortasında değişebilseydi, yazmaya başlamış herkesin altındaki zemin haber verilmeden kayardı. Listenin ikinci yarısı da bilerek uzun: adı, kapağı, katılım biçimini, yaş derecesini ve karakter rehberini kitap yol aldıkça değiştirebilirsin.

Dallanarak seçtiğinde yol sayısı sorulmaz: her çatalda iki devam vardır. İki, okur tarafında anlamlı olan sayıdır — bir çatalda “şu ya da bu” seçilir — ve ağacın her derinlikte katlanarak boş bölüm üretmesini engeller.

Dallanan kitaplarda iki isteğe bağlı ayar daha var: çatalın her bölümde değil, örneğin dört bölümde bir açılmasını sağlayan ayrım aralığı (her bölümde, 2, 4, 6 ya da 8 bölümde bir) ve en fazla kaç farklı son olacağı (2 ile 16 arası ya da sınırsız). İkisi de yalnız kurarken belirlenir.

Dallanma sonradan açılamaz da kapatılamaz da. Dalın nerede açılacağı ve kaç son hedefleneceği dallanan hikâye nasıl yazılır rehberinde anlatılıyor.

Hedef bölüm sayısını 2 ile 200 arasında sen seçersin ve kitabın sahibi bu sayıyı sonradan yalnız büyütebilir.

Hedef ilk bölümü de içerir: hedef on demek, senin yazdığın ilk bölüm artı dokuz devam demektir. Tek yollu kitap hedefe ulaşınca kendiliğinden tamamlanır. Dallanan kitapta hedefe ulaşan her bölüm o yolun sonudur ve altına artık yazılamaz; kitap, açık yolların tamamı sonuna vardığında ya da sahibi kapattığında tamamlanır.

Uzatma SC ile yapılır: bir seferde en fazla yirmi dört bölüm, toplamda iki yüz bölüme kadar. Bölüm başına tutar kitap uzadıkça artar ve onaylamadan önce ekranda yazılı olarak gösterilir. Tamamlanmış bir kitabı uzatmak onu yeniden yazıma açar. Küçültmek mümkün değildir, çünkü küçültmek yazılmış bölümleri hedefin dışında bırakırdı.

Yazmaya başlayan herkes aynı uzunluk ve aynı süreye güvenerek başlar; ikisinin sonradan değişmemesinin sebebi bu. Bir bölümün yazmaya başlanmasından yayımlanmasına kadar olan döngünün tamamı Story Circle nasıl çalışır sayfasında.

Kitap sahibinin yetkisinin açık bir sınırı var: sahip, hiçbir yazarın teslim ettiği metni kendi eliyle değiştiremez. Yayımlanmış bir bölüm ancak revizyon akışıyla değişir.

Bugünkü tarifede bir kitap kurmak 100 Story Coin (SC) tutar ve kayıt olurken hesabına geçen hediye de 100 SC’dir.

Yani yeni bir hesabın bakiyesi tam olarak bir kitaba yeter. Sonrakiler için SC kazanmak gerekir: bölüm yayınlamak, günlük giriş ve okumak kazandırır. Tutar sihirbazın son adımında, onaylamadan önce bakiyenle birlikte gösterilir; bakiye yetmiyorsa ekran bunu önceden söyler ve yazdıklarını taslak olarak cihazında saklayabilirsin.

SC yalnızca uygulama içinde geçerli bir birimdir: satın alınmaz, gerçek para karşılığı yoktur, devredilemez. Bir bölümü yazma hakkı, öncelik ya da görünürlük SC ile alınmaz; SC kitap kurmak, hedefi büyütmek ve kitabı dosya olarak dışa aktarmak için harcanır.