Story CircleHikâye nasıl yazılır
İstek ve engelden sahneye, ilk cümleden diyaloğa ve ikinci okumaya: kısa bir hikâyeyi baştan sona yazmanın adımları.
Yazma rehberi
Karakter nasıl yaratılır?
Karakter, bir özellik listesinden değil bir istekten yaratılır. Önce karakterin bu hikâyede somut olarak ne istediğini, önünde ne olduğunu ve kendisiyle çeliştiği yeri yaz; sonra ona ayırt edici bir ses ver ve onu zor bir kararın önüne koy. Okur karakteri tarifinden değil, seçimlerinden tanır.
Son güncelleme:
Göz rengi, burç, en sevdiği yemek bunlardan sonra gelir; çoğu zaman hiç gerekmez. Aşağıda önce yedi adımı tek bir örnek karakter üzerinden, sonra doldurulabilir bir karakter profili şablonunu, sesin nasıl ayrıştığını ve birlikte yazmanın asıl zorluğunu bulacaksın: başkasının yarattığı bir karaktere devam etmek.
1
Karakter adım adım nasıl yaratılır?
Yedi adımda: istek, engel, çelişki, ses, karar, çevre ve değişim. İlk üçü karakteri ayağa kaldırır, kalan dördü onu sayfada tutar. Örneklerin hepsi aynı karakterden: Sevim.
İsteğini somutlaştır
Bu hikâyede, hatta bu sahnede istediği somut şeyi yaz. “Mutlu olmak” bir istek değildir; “işten çıkarılmamak” bir istektir. Somut istek, sahnenin nerede biteceğini kendiliğinden söyler.
Örnek: Sevim, evde bakım hemşiresi. Yaşlı hastasının oğlu onu işten çıkarmak üzere; Sevim kalmak istiyor.
Önüne bir engel koy
En zayıf engel kötü niyetli bir düşman; en güçlü engel karakterin kendi huyu ya da kendi haklı isteği olan başka bir insandır. Engel değişirse hikâye değişir.
Örnek: Engel hastanın kendisi: Sevim’i istemiyor ve sebebini kimseye söylemiyor.
Bir çelişki bul
Karakteri hatırlanır kılan şey birbirini tutmayan iki doğrudur. Çelişki bir kusur değil bir gerilimdir; gerilim koptuğu gün elinde bir sahne olur.
Örnek: Sevim girdiği her evin sırrını saklar ama kız kardeşinden hiçbir şey saklayamaz; kız kardeşi de bu ailenin komşusudur.
Sesini ayarla
Sesi dört düğme belirler: neyden kaçındığı, dünyayı hangi birimle ölçtüğü, şeylere ne ad verdiği ve cümlelerinin ölçüsü. Hepsini birden çevirme; biri yeter.
Örnek: Sevim zamanı ilaç saatleriyle ölçer: “Dokuz ilacından sonra konuşuruz.”
Özellik yerine karar yaz
“Titizdi” demek bir iddiadır ve okur onu unutur. Özelliği ortaya çıkaran küçük bir kararı yazarsan okur sonucu kendisi çıkarır ve kendi çıkardığı için hatırlar.
Örnek: Sevim çayı doldurmadan bardağın dibine bakar; baktığını kimse görmesin diye de arkasını döner.
Çevresine baskı kur
Yan karakterler ana karakterin bir yanını görünür kılmak için vardır: aynı durumda farklı davranan biri, en zayıf yerinde güçlü olan biri, kararlarının bedelini ödeyen biri.
Örnek: Sevim’in yerinde çoktan istifa etmiş başka bir hemşire, onun kalma kararını bir tercihe dönüştürür.
Değişip değişmeyeceğine karar ver
Hikâyede bir şeyin değişmesi gerekir, o şeyin karakter olması şart değil. Karakter değişecekse bu değişimin bir tetiği ve bir bedeli olmalı.
Örnek: Sevim değişmeyebilir; ama kalmakta direnmesi, hastanın oğlunu değiştirebilir.
Karakteri tanıyıp tanımadığını ölçmenin pratik yolu: onu tanımadığı bir odaya koy, birinin ondan bir şey istemesini sağla ve ne yaptığını yaz.
Tereddüt etmeden yazabiliyorsan karakter var. Yazamıyorsan eksik olan bilgi değil, istektir.
2
Karakter profili nasıl hazırlanır?
Karakter profili, yazmadan önce her şeyi tahmin etmek için değil, karakteri tek bakışta hatırlamak için tutulur; bu yüzden elli soru değil, sahne üreten on soru yeter.
İnternetteki karakter formları göz rengi, burç, en sevdiği yemek gibi elli soru sorar. Form bir biyografi üretir, hikâyenin ihtiyacı ise karardır: kırk soruyu cevaplayıp borç isteyen bir arkadaşına ne diyeceğini hâlâ bilmiyor olabilirsin. Aşağıdaki şablon bu yüzden kararla ilgili sorulardan kuruldu. Üçüncü sütun örnek olarak Sevim’le dolu; kendi karakterin için tabloyu kopyala ve o sütunu doldur.
| Alan | Kendine sor | Örnek: Sevim |
|---|---|---|
| Ad ve rolü | Hikâyedeki işlevi ne: baş karakter, yardımcı, karşıt güç? | Sevim, 41 · baş karakter, evde bakım hemşiresi |
| İstek | Bu hikâyede somut olarak ne istiyor? | İşinde kalmak |
| Derin istek | O somut isteğin altında ne var? | Güvenilir biri olarak görülmek |
| Engel | Önünde kim ya da ne var? | Hastası onu istemiyor, sebebini söylemiyor |
| Çelişki | Birbirini tutmayan hangi iki doğruyu taşıyor? | Herkesin sırrını saklar; kız kardeşinden hiçbir şey saklayamaz |
| Kaçınma | Neyi asla yapmaz ya da söylemez? | Asla “bilmiyorum” demez, “bakarım” der |
| Ölçü birimi | Zamanı, parayı, mesafeyi neyle ölçer? | Zamanı ilaç saatleriyle |
| Kırılma noktası | Hangi durumda kendi kuralını bozar? | Biri kız kardeşini suçladığında |
| Bedel | İstediğini alırsa neyi kaybeder? | Kız kardeşiyle arasındaki güveni |
| Değişim | Sonunda o mu değişir, çevresi mi? | Çevresi: hastanın oğlu |
İlk beş satırı yazmaya başlamadan önce doldur; kalanları yazarken, sahnede ortaya çıktıkça. Profil asıl işe uzun ve çok yazarlı bir kitapta yarar: karakterin nasıl güldüğünü, neye kızdığını, hangi kelimeyi hiç kullanmadığını kaydeden bir sayfa, karakteri tutarlı tutan tek şey olabilir.
Story Circle’daki karakter rehberinde her karakter için üç alan var: ad, hikâyedeki rolü ve kısa tanım. Kısa tanıma bu şablonun istek, engel ve çelişki satırlarını tek cümlede yazmak, sonraki yazarlara göz renginden çok daha fazlasını söyler.
3
Karakterin sesi nasıl ayrışır?
Bir diyalogdan bütün isimleri sildiğinde kimin konuştuğu hâlâ anlaşılıyorsa sesler ayrışmıştır; anlaşılmıyorsa aşağıdaki dört düğmeden birini çevir.
Kaçınma
Her karakterin yapmadığı bir şey vardır. Biri asla özür dilemez, konuyu değiştirir. Biri soruya soruyla cevap verir. Kaçınma her sahnede kendini gösterir ve okur onu farkında olmadan öğrenir.
Ölçü birimi
Biri mesafeyi dakikayla söyler, biri kilometreyle. Biri parayı maaşla ölçer, biri gündelikle. Tek cümlede karakterin nereden geldiğini söyleyen en ucuz ayrıntı budur.
Adlandırma
Biri “öldü” der, biri “gitti”, biri “kaybettik”. Karakterin bir şeye ne ad verdiğini seçtiğin an, o şeyle arasındaki mesafeyi de seçmiş olursun.
Cümlenin ölçüsü
Uzunluk, tekrar, soru sıklığı. Biri cümlelerini bitirmez, biri her cümleyi noktalar. İki karakter arasında ölçü farkı yeter, karikatür gerekmez.
Bir uyarı: şive ve tik ses değildir. Bir karaktere yöre ağzı ya da tekrarlanan bir söz vermek onu ilk sayfada ayırt edilir kılar, üçüncü sayfada yorucu hâle getirir. Ses, kelimelerin nasıl söylendiğinde değil, neyin söylenmeye değer bulunduğunda durur.
4
Karakter özellikleri nasıl gösterilir?
Özelliği söyleme; özelliği ortaya çıkaran küçük bir kararı yaz. Okur sonucu kendisi çıkarır ve kendi çıkardığı için hatırlar.
| Özellik | Gösterilen | Anlatılan |
|---|---|---|
| Titizlik | Çayı doldurmadan bardağın dibine bakar; baktığını kimse görmesin diye arkasını döner. | “Titiz bir insandı.” |
| Sevgi | Annesini her aradığında ilk sorusu aynı: ilaçları verdiniz mi? Nasıl olduğunu üçüncü sorar. | “Kenan annesini çok seviyordu.” |
| Cömertlik | Bahşişi kimse görmesin diye tabağın altına bırakır. | “Cömert biriydi.” |
| Korku | Asansörü bekler gibi yapar, herkes bindikten sonra merdivene yönelir. | “Kapalı yerlerden korkardı.” |
İkinci satırdaki gösterme bir bilgi daha taşıyor: Kenan yalnız seviyor değil, kontrol ederek seviyor. Bir özelliği göstermek onu kanıtlamakla kalmaz, şeklini de verir. Karakteri en hızlı tanıtan dört an:
- Kimsenin görmediği an: insanlar izlenirken kim olmak istediklerini, yalnızken kim olduklarını gösterir.
- Karşılık beklemediği biriyle: garsona ya da kapıcıya nasıl davrandığı, bir sayfalık iç monologdan fazlasını söyler.
- Küçük bir karar: bir telefonu açmak ya da açmamak, bir soruyu cevaplamadan geçmek.
- Yapmadığı şey: herkesin yapacağı şeyi yapmaması okurun aklında bir soru bırakır.
5
Yan karakterler ne işe yarar?
Yan karakter bir dekor değil bir baskıdır: her biri ana karakterin bir yanını görünür kılar, kılmıyorsa sahnede yeri yoktur.
Ayna
Ana karakterle aynı durumda olup farklı davranan kişi. Onun varlığı, ana karakterin seçimini bir tercih hâline getirir.
Karşıtlık
Ana karakterin en zayıf olduğu yerde güçlü olan kişi. Çoğu zaman bir düşman değil, en yakın arkadaştır ve tam da bu yüzden acıtır.
Bedeli taşıyan
Ana karakterin kararlarının faturasını ödeyen kişi. Bedelin bir yüzü olduğunda okur onu ciddiye alır.
Tanık
Değişimi fark eden kişi. Karakterin ne kadar değiştiğini söylemenin en zarif yolu, onu uzun süredir görmeyen birinin tepkisidir.
Bir tuzak: hizmetli karakter, yani sahneye yalnız ana karaktere bilgi vermek için giren, kendi istediği hiçbir şey olmayan kişi. Okur bunu hemen sezer. Çaresi ucuz: o kişiye de küçük bir istek ver. Kapıcı bilgiyi versin, ama vermeden önce kendi derdinden söz etsin. Bir de ölçü: ilk bölümde çok sayıda yeni isim okuru yorar; kalabalık bir kadroyu damla damla tanıt.
6
Karakter mutlaka değişmeli mi?
Hayır; hikâyede bir şeyin değişmesi gerekir, o şeyin karakter olması şart değil.
Değişen karakter
Hikâye boyunca bir şeyi yanlış bilir ve sonunda öğrenir. Okuru tutan değişimin kendisi değil, direniştir: karakter değişmemek için son ana kadar uğraşmalı. Değişimin bir tetiği ve bir bedeli olmalı.
Değişmeyen karakter
Baştan sona aynı kalır ve etrafındakileri değiştirir. Ne kadar bükülmezse çevresine o kadar baskı uygular. Donuklaşmaması için bir kez, yalnız bir kez sarsıldığı bir sahne yaz.
İşe yarayan bir soru: hikâyenin sonunda kim daha farklı, karakter mi dünyası mı? Bölüm bölüm ilerleyen bir kitapta değişimi tek bir bölüme sığdırmaya çalışma. Bir bölümde karakter en fazla bir adım atar: bir şey fark eder, bir şeyi reddeder ya da bir kez geri adım atar. Değişim bölümlerin toplamında görünür.
7
Karakter analizi nasıl yapılır?
Karakter analizi, yaratmanın tersinden yürür: metindeki kararlardan geriye doğru giderek karakterin isteğini, engelini ve çelişkisini bulursun.
- Karakter hikâyede hangi kararları veriyor? En az üçünü listele.
- Bu kararlar hangi somut isteğe hizmet ediyor?
- Önünde ne duruyor: bir kişi, bir koşul, kendi huyu?
- Hangi davranışı ötekilerle çelişiyor ve metin bu çelişkiyi nerede sınıyor?
- Sonunda ne değişti, karakter mi çevresi mi? Bedeli ne oldu?
Analizde tarif cümlelerine (“cesur, kıskanç, iyi kalpli”) değil, kararlara dayan: tarif yazarın iddiası, karar ise kanıttır. Aynı beş soru, birlikte yazılan bir kitapta devraldığın karakteri tanımanın da en hızlı yolu.
8
Başkasının yarattığı karaktere nasıl devam edilir?
Karakteri yorumla ama düzeltme: yeni bilgi ekle, var olanı iptal etme, sesin ölçüsünü önceki bölümlerden al ve geri alınamaz hamlede sonraki yazara kapı bırak.
Yorumla, düzeltme
Devraldığın karakteri kendi zevkine göre onarmaya çalışma. Onu “daha iyi” yapmak, önceki yazarın kurduğu gerilimi silmektir. Senin işin onu yeni bir durumun içine sokmak.
Bilgi ekle, bilgi iptal etme
Yeni bir geçmiş, yeni bir korku, yeni bir ilişki ekleyebilirsin. Var olan bir bilgiyi geçersiz kılmak ise okurun kurduğu şeyi bozar. Bir çelişki fark ettiysen silme, sahnede kullan: karakter neden farklı davrandı?
Sesin ölçüsünü metinden al
Yazmadan önce karakterin daha önce yazılmış repliklerini oku: cümlelerinin uzunluğuna, neye ad verdiğine, neyden kaçındığına bak. Beş dakikalık bu okuma, tanıdığını sanarak yazılan iki sayfadan daha isabetlidir.
Geri alınamaz hamlede kapı bırak
Ölüm, ihanet, ayrılık, şehirden gitmek sonraki yazarın elini bağlar. Yapma demiyoruz; yaparken bir kapı arala.
Açıklama, göster
“Aslında babası yüzünden böyleydi” cümlesi karakteri çözer ve çözülen karakter küçülür. Gizemi korumak tembellik değil, sonraki yazara bırakılan malzemedir.
Kendi yarattığın karakteri başkasının yazması, karakter için en sert sınavdır.
İyi kurulmuş bir karakter başka bir elde de tanınır; yalnız senin kafanda var olan bir karakter ilk el değiştirmede dağılır.
9
Story Circle’da karakterleri kim tanımlar?
Karakterleri kitabı kuran kişi tanımlar: kitabı kurarken ilk bölümle birlikte karakterleri de girer ve bunlar kitabın karakter rehberine yazılır. Sonradan katılan her yazar bu rehberi bölüm yazarken görür.
Story Circle, bir kitabın tek yazar yerine bir topluluk tarafından yazıldığı bir mobil uygulama. Karakterler orada bölümlere değil kitaba ait; herkes aynı insanları yazar, kimse kendi kafasındaki sürümü yazmaz. İşleyiş şöyle:
- Kitabı kuran hikâyenin öncülünü, kitabın kurallarını ve ilk bölümü yazar; karakterleri bu adımda ad ve tanımla ekler. Rehberi sonradan sahip panelinden yönetir: her karakterin adı, hikâyedeki rolü ve kısa tanımı.
- Bölüm yazan kişi editörün Bağlam sekmesinde önceki bölümü, kitabın notunu (öncül ve kurallar) ve “Kim kim” başlığı altında karakter rehberini görür. Boş bir bölüme yazmaya başlamadan önce o bölüme giden yoldaki bölümleri okumuş olması gerekir; dallanan kitaplarda yalnız yazacağı dalın öncesini. Yani “sesin ölçüsünü metinden al” adımını uygulama zaten şart koşuyor.
- Yeni bir karakter gerekirse yazar onu editörden “Karakter öner” ile önerir: ad, hikâyedeki rolü, kısa tanım. Öneri, kitap sahibi yayına alana kadar yalnız sahibine ve önerene görünür; reddedilirse öneren kararı ve varsa gerekçesini görür.
- Rehber sonradan değişirse yayımlanmış bölümler değişmez. Bir karakterin tanımını güncellemek geçmişi yeniden yazmaz; bu yüzden tanımı ilk günden özenle yazmak gerekir.
Kitabı kuran isterse ardışık yazar kısıtını açar: kimse kendi bölümünün hemen altına yazamaz ve karakter her bölümde el değiştirir. Dallanan kitaplarda aynı karakter iki ayrı dalda iki ayrı karar verebilir; okur hangi yolun peşinden gideceğini kendi seçer. Gönderilen her bölüm yayından önce otomatik içerik denetiminden geçer ve geçince yayımlanır; bütün döngü Story Circle nasıl çalışır sayfasında.
Story Circle şu an Android’de, Google Play’de kapalı testte; herkese açık yayın 1 Kasım 2026 için planlı. Uygulama Türkçe ve İngilizce kullanılabiliyor. Kitabı kurarken verilen kararlar kitap yazmaya nasıl başlanır rehberinde, birden çok yazarla çalışmanın kuralları birlikte kitap yazma sayfasında.
Karakterini bir sahnede sınamak için hikâye nasıl yazılır rehberi sahne kurmayı anlatıyor; karakterden yola çıkıp fikir üretmek için hikâye fikri nasıl bulunur rehberine bakabilirsin.
Sık sorulanlar
Karakter yaratma hakkında sık sorulanlar
Karakter yaratmaya nereden başlanır?
İstekten. Bir karakteri yazılabilir kılan üç şey var: bu hikâyede somut olarak ne istediği, önünde ne olduğu ve kendisiyle çeliştiği yer. Göz rengi, burç ya da çocukluk anısı bunlardan sonra gelir; çoğu zaman hiç gerekmez.
Karakter formu doldurmak gerekli mi?
Elli soruluk bir form gerekli değil ve çoğu zaman yanıltıcı: form bir biyografi üretir, hikâyenin ihtiyacı ise karardır. İşe yarayan; istek, engel, çelişki, kaçınma ve bedel gibi sahne üreten sorulardan oluşan kısa bir karakter profilidir. Onun da yarısı yazarken, sahnede ortaya çıktıkça doldurulur.
Bir karakterde hangi özellikler olmalı?
Üç zorunlu özellik var: somut bir istek, bir engel ve bir çelişki. Bunlara ayırt edici bir ses eklenir: neyden kaçındığı, zamanı ya da parayı neyle ölçtüğü, şeylere ne ad verdiği. Fiziksel özellikler yalnız hikâyede bir işe yarıyorsa yazılır.
İki karakterin sesi birbirine benziyorsa ne yapmalı?
Repliklerden isimleri sil ve kimin konuştuğunun anlaşılıp anlaşılmadığına bak. Anlaşılmıyorsa birine bir kaçınma ver —mesela asla özür dilemez, konuyu değiştirir— ötekine farklı bir ölçü: biri mesafeyi dakikayla anlatır, biri kilometreyle. Şive ve tik ses değildir; kestirmedir ve çabuk eskir.
Karakter mutlaka değişmeli mi?
Hayır. Hikâyede bir şeyin değişmesi gerekir, o şeyin karakter olması şart değil. Değişmeyen karakter etrafındakileri değiştirir; okuru tutan değişimin kendisi değil, direniştir. Değişecekse de bedelsiz değişmemeli: bedelsiz dönüşüm inandırıcı gelmez.
Başkasının yarattığı bir karakteri nasıl yazarım?
Karakteri yorumla, düzeltme. Yeni bilgi ekleyebilirsin; var olan bilgiyi iptal etmek okurun o ana kadar kurduğu şeyi bozar. Yazmadan önce karakterin daha önce yazılmış repliklerini okuyup ölçüsünü al; geri alınamaz bir hamle yapacaksan —ölüm, ihanet, ayrılık— bir sonraki yazara kapı bırak.
Story Circle’da bir kitaba yeni karakter eklenebilir mi?
Evet, iki yoldan. Kitap sahibi karakter rehberine istediği zaman karakter ekler. Bölüm yazan bir yazar ise editörden “Karakter öner” ile ad, hikâyedeki rolü ve kısa tanım gönderir; öneri, kitap sahibi yayına alana kadar yalnız sahibine ve önerene görünür, yayına alınınca rehberde herkese görünür.
Devamı
Bunları da okuyabilirsin
Hikâye fikri nasıl bulunur
Fikir beklemek yerine üretmenin yolları, bir fikrin hikâye olup olmadığını anlama ölçütü ve fikri tek cümleye indirmek.
Yazar tıkanması nasıl aşılır
Tıkanmanın ayrı biçimleri ve her birinin çözümü, yaygın tavsiyelerin gerçekte ne işe yaradığı ve ara vermenin ne zaman doğru olduğu.